Απλή μαμά

Όλο το σχολείο θυμίζει ποταμόπλοιο που κυλάει αργά όπως και τα λεπτά...

Είναι ακριβώς αυτό το δεκάλεπτο που διασκεδάζω πιο πολύ από όλη τη μέρα μου. Όχι, επειδή σχολάω όμως. Ναι, είναι λίγο πριν χτυπήσει το κουδούνι και τα παιδιά της πρώτης βιάζονται να μαζέψουν τις τσάντες τους. Σε λίγο θα δουν τη μαμά, τη γιαγιά, τον παππού, κάποιον τελοσπάντων τυχερό και πρόθυμο να ακούσει την πρώτη γκρίνια «πεινάω», «η Έφη δεν είναι φίλη μου», «ο δάσκαλος σήμερα μας φώναξε», «ο Βασίλης μου πήρε την αγαπημένη μου τάπα».

Λίγο πριν χτυπήσει το κουδούνι όμως, τα παιδιά της τάξης μου χαμογελάνε. Μαζεύουν τα πράγματα και πλησιάζουν στην έδρα. Δεν ξαπλώνουν βέβαια, αλλά όλο το υπόλοιπο σκηνικό θυμίζει ψυχανάλυση.

Η Δανάη διηγείται τις στιγμές που είναι μόνη στο σπίτι κι ακούει κλασική μουσική στο youtube γιατί μια μέρα θα γίνει μουσικός. Ο Θανάσης περιγράφει σε ποια σημεία στο προαύλιο κρύβονται τα μυρμήγκια και πώς ο ίδιος βρίσκει κόλπα να τα κρύβει με πετρούλες, φυλλαράκια να μην τα εντοπίσουν τα υπόλοιπα παιδιά αλλά και μεγάλα ζώα που έρχονται και κόβουν βόλτες το βράδυ στο σχολείο. Και η συζήτηση πηγαίνει από μόνη της στις μαμάδες…
Η Ελένη λέει για τη δική της που έχει ένα πολύ καλό κομπιούτερ, το καλύτερο που υπάρχει, που δεν το πιάνει καμιά αρρώστια.

Ο Κωνσταντίνος με κοιτάει και δε μιλάει, μου δείχνει τη Νικολέτα που κρύφτηκε κάτω από το θρανίο, για να τρομάξει τον διπλανό της και το βλέμμα του αναρωτιέται πότε χτυπάει το κουδούνι. Ο Θανάσης λέει πως η δική του μαμά διαβάζει πολλά βιβλία, γιατί δουλεύει στην τράπεζα και η Δανάη λέει πως η δική της μαμά παίζει πιάνο.

Και ο Κωνσταντίνος μου κάνει νόημα, μου ψιθυρίζει στ’ αυτί «η δική μου μαμά είναι απλή». Ούτε ακούω καλά ούτε καταλαβαίνω και το δείχνω κουνώντας το κεφάλι δεξιά κι αριστερά. Επαναλαμβάνει δύο φορές ακόμη πιο ψιθυριστά και πιο κοντά στο αυτί μου «απλή μαμά, απλή μαμά». Και τότε ακριβώς χτυπάει το κουδούνι και το ωραιότερο δεκάλεπτο τελειώνει…
Γ.Γ. (9/6/2016)

Εικόνα: Katerina Mertikas - Dusk is Here

Ο Μεγάλος Δικτάτορας

Τέτοια μέρα σαν τη σημερινή μαύρη επέτειο 
σκέφτομαι τον «Μεγάλο Δικτάτορα» του Τσάπλιν. 
Η παραγωγή της ταινίας ξεκίνησε το 1937, 
όταν ακόμη ελάχιστοι είχαν φανταστεί 
πόσο καταστροφική ήταν η ιδεολογία του ναζισμού.
Λίγο πριν τελειώσει η ταινία,
οι Γερμανοί μπήκαν στη Γαλλία
και ο Τσάπλιν αποφάσισε να αλλάξει το τέλος
προσθέτοντας τη συγκλονιστική αντιρατσιστική ομιλία του πρωταγωνιστή.
Μάλιστα δήλωσε πως αν γνώριζε
την πραγματική έκταση των κτηνωδιών των Ναζί
«δε θα διακωμωδούσε ποτέ τη δολοφονική τους παράνοια».

Ο Βωμός του Δία στην Κεντρική Ευρώπη

Σα να ακούω την απορία να έρχεται:
"Είχε και η Κεντρική Ευρώπη την ελληνιστική εποχή της, κύριε;"

Εικόνα από το βιβλίο Ιστορίας της Δ΄ δημοτικού

Βύρωνας

Στις 16/4/1924 ο προσφυγικός συνοικισμός Παγκρατίου (1923) μετονομάστηκε σε Συνοικία Βύρωνος με την ευκαιρία του εορτασμού των 100 χρόνων από το θάνατο του Λόρδου Βύρωνα, του μεγάλου φιλέλληνα ποιητή που πέθανε στο Μεσολόγγι το 1824.... 
Πηγή: Πάλαι ποτέ στον Βύρωνα.

Γιατί τα κοράκια είναι μαύρα;

Γιατί τα κοράκια είναι μαύρα;

Στην ελληνική μυθολογία 

ο Λυκαβηττός ήταν ένας βράχος 

που κουβαλούσε στα χέρια της η Θεά Αθηνά, 

της έπεσε όμως έπειτα από

 μια κακιά είδηση 

που της έφερε ένα κοράκι. 

Από τότε τα κοράκια έγιναν μαύρα. 

Μόνο στην ταινία "Ξύπνα Βασίλη" 

ο ποιητής Φανφάρας έβλεπε 

κοράκια σε όλα τα χρώματα.

Εικόνα: Οδός Λυκαβηττού, Κολωνάκι, 1934.

Με τη στάμπα της λύπης...

Θυμάμαι όποτε είχα πέμπτη τάξη,

διαβάζαμε τους στίχους του Παλαμά στο παλιό Ανθολόγιο

«και στο σπίτι το άραχνο 

γυρνώντας, ω ακριβέ μας,

γίνε αεροφύσημα 

και γλυκοφίλησέ μας!»

Προσπαθούσα να κερδίσω χρόνο

να πω πότε γράφτηκε το ποίημα και γιατί, 

δεν προλάβαινα όμως, 

έσπαγε η φωνή μου

και κλαίγαμε όλοι στην τάξη.

Δεν αναλύαμε ποτέ τους στίχους… 

Συζητούσαμε για την απώλεια 

που λίγη σημασία έχει 

αν είναι ξαφνική ή αναμενόμενη.

Τη βλέπαμε μετά ως απουσία 

που περνάν τα χρόνια 

και δεν πιάνει κανένα γιατροσόφι.

Και πάντα κάπου στο τέλος του μαθήματος 

πεταγόταν κάποιος κι έλεγε πως 

υπάρχουν μέρες 

με τη στάμπα της λύπης 

κι οι αναμνήσεις επιστρέφουν αυτόματα…

Γ.Γ.

Εικόνα: Σκηνή από την ταινία του Ingmar Bergman "The seventh Seal" (1957)

Χανιά, συνοικία Καστέλι

Εικόνα: Χανιά, συνοικία Καστέλι, 1908.
Στην οδό Κανεβάρο από τα χρόνια των Βενετών μέχρι και τους βομβαρδισμούς των Γερμανών το 1941 κατοικούσαν οι πιο εύπορες οικογένειες.
Στο σημείο που βρίσκεται ο φωτογράφος τότε υπήρχε ακόμη η δυτική πύλη. Σήμερα υπάρχουν αλυσίδες ως ανάμνηση των βομβαρδισμών του 1941.
(Οι πληροφορίες επιβεβαιώθηκαν από τη φίλη Λαμπρινή Τσαμποδήμου)

Υ.Γ. Και μια υποψία που δεν μπορώ να επιβεβαιώσω, αλλά θα την πω:
Στη φωτογραφία βλέπουμε παρέλαση έφιππων στρατιωτικών και στα πεζοδρόμια και στα μπαλκόνια κόσμος παρακολουθεί. Σημαίες ελληνικές παντού.
Το 1908 η Κρητική πολιτεία κήρυξε την ένωσή της με την Ελλάδα και κατάργησε την αρμοστεία. Για την ακρίβεια 12 Οκτωβρίου 1908 (στις 25 Οκτωβρίου με το νέο ημερολόγιο). Ίσως λοιπόν είναι εορτασμός αυτού του γεγονότος.
Βέβαια, επίσημα αναγνωρίστηκε η ένωση από τις υπόλοιπες χώρες με τη Συνθήκη του Λονδίνου μετά τους Βαλκανικούς Πολέμους του 1912-13.

Οδός Πατησίων

Οι Αθηναίοι του 19ου αιώνα συνήθιζαν να οργανώνουν μικρές εκδρομές στα εξοχικά και εξωτικά Πατήσια. Το 1908 χαράχθηκε η οδός που θα τα συνέδεε με την πλατεία Ομονοίας στο κέντρο της Αθήνας. Και το όνομα της οδού: Πατησίων.

Πώς βγήκε όμως το όνομα;

1. Βατής ήταν το όνομα του αρχαίου δήμου. Βατήσι ο επιρρηματικός τύπος.

Τι Βατήσι τι Πατήσι. Ένα μόνο του το Πατήσι και πολλά μαζί τα Πατήσια, αν και σύμφωνα με ασφαλείς πληροφορίες πάντα ήταν πολλά τα Πατήσια, ποτέ ένα μόνο του, για να απαντήσουμε σε απορία που εκφράστηκε διά στόματος Ντάλιας στη σειρά «Στο παρά πέντε».

2. Τούρκος αξιωματούχος της Οθωμανικής εποχής λεγόταν Πατίς-Αγάς.

3. Αν κάποιος βρισκόταν στο κέντρο και ρωτούσε πώς θα πάει στην περιοχή, του έδειχναν που είναι και του έλεγαν "πάτα ίσια". Και μάλλον έκοβε λίγο στις άκρες τα φωνήεντα.

Εικόνα: Οδός Πατησίων, 1910.

Πλατεία Κοτζιά

Μία πλατεία πολλά ονόματα

Μετά το 1850 επί βασιλείας Όθωνα η περιοχή διαμορφώθηκε σε πλατεία και ονομάστηκε «πλατεία Λουδοβίκου» με δόξα και τιμή, αφού Λουδοβίκος λεγόταν ο πατέρας του Όθωνα. Πολλά χρόνια αργότερα η ατάκα «με δόξα και τιμή» θα χρησιμοποιηθεί από μία κυρία Κοκοβίκου, η οποία καμιά σχέση δεν είχε με την πλατεία Λουδοβίκου.

Δεκαετία του 1870 επειδή άρχισε να κατασκευάζεται εκεί το Δημοτικό Θέατρο η πλατεία πήρε και το όνομά του. Θα μπορούσε ο Γεώργιος να την ονομάσει πλατεία Χριστιανού Θ΄ της Δανίας, για να συνεχίσει την παράδοση του Όθωνα, αλλά και να τιμωρήσει τους περαστικούς που ήθελαν να προφέρουν το όνομά της, αλλά από μεγαλοψυχία προς τους Έλληνες δεν το έκανε. 

Ο Κώστας Κοτζιάς το 1934 με τη βοήθεια του Λαϊκού Κόμματος έγινε Δήμαρχος Αθηναίων, το 1939 κατεδαφίστηκε το θέατρο παρά τις έντονες διαμαρτυρίες, οπότε πώς να πούμε τώρα την πλατεία; Μα φυσικά πλατεία Δημοτικού Θεάτρου χωρίς Δημοτικό Θέατρο.

Μεταπολεμικά, η πλατεία πήρε το όνομα του Κοτζιά, με το οποίο είναι και σήμερα γνωστή, ενώ το 1977 ονομάστηκε Εθνικής Αντιστάσεως.

Εικόνα: Πλατεία Κοτζιά

Οδός Αιόλου

Δηλαδή, μεταξύ μας τώρα, 

μία οδός που ξεκινάει 

από το αρχαίο μνημείο Αέρηδες 

(Ωρολόγιο του Κυρρήστου, πιο επίσημα) 

δε δικαιούται το όνομα 

του διορισμένου από τον Δία ταμία των ανέμων;

Εικόνα: οδός Αιόλου, 1940.