Πραγματικό σχολείο

Σε ένα ιδεατό σχολείο 
τα παιδάκια θα κάθονταν στα θρανία τους.
Στο πραγματικό σχολείο όμως 
έχει αρχίσει το μάθημα 
και όρθιοι ακόμη μαθητές και μαθήτριες
γυρίζουν σβούρες,
τρώνε σάντουιτς
ή στην καλύτερη περίπτωση
σου ζητούν την άδεια να πάνε για νερό.
Στις αθλητικές δραστηριότητες ενός ιδεατού σχολείου
τα παιδάκια με το χαμόγελο στα χείλη
θα παρακολουθούσαν το διευθυντή
να τεντώνει το τόξο
και να σημαδεύει το βέλος στο κέντρο.
Στις αθλητικές δραστηριότητες του πραγματικού σχολείου όμως
ποια πέρδικα κλαίει το περδικάκι της
για το βέλος που ξέφυγε;
Σε ένα ιδεατό σχολείο
τα παιδιά σε κοιτούν στα μάτια,
ξέρουν όλες τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης
και πριν βγει κάποια από αυτές,
πριν το γράψουν τα βιβλία,
αυτά ξέρουν.
Στο πραγματικό σχολείο
τα παιδιά έχουν μπερδευτεί:
«Είναι η Γερμανία στην Ευρώπη ή στην Αφρική;»
Στο ιδεατό σχολείο
δάσκαλοι και δασκάλες στο γραφείο
ανταλλάσσουν απόψεις,
μαθαίνει ο ένας από τον άλλον.
Στο πραγματικό σχολείο όμως
όλα είναι καλύτερα.
Οι πάντες γνωρίζουν τα πάντα.

(εικόνα: Edward Lamson Henry, A Country School)

Αγγαρεία

Η Β. είχε απορία:

- Κύριε, η αγγαρεία πού βρίσκεται ;
- Στην αναγκαστική εργασία. 
Είχα γίνει λεξικό με αυτιά 
που πηγαινοερχόταν 
από θρανίο σε θρανίο. 
Η Β. όμως ξαναχτύπησε.
- Στο χάρτη πού βρίσκεται;
Πάγωσα.
Η μικρή είχε χαμόγελο
που με μπέρδευε.
Σε τίποτα δε θύμιζε
Γερμανίδα ή Γαλλίδα αξιωματούχο.
- Τη βρήκα, κύριε!
"Ουφ!" ξεφύσηξε
σπρώχνοντάς με πιο βαθιά
στο πηγάδι της περιέργειας.
- Δηλαδή; ρώτησα
έτοιμος ν' ακούσω τα πάντα.
- Α! λάθος έκανα!
Ουγγαρία τη λένε.

Μελαγχολία του Ιάσονος Κλεάνδρου· ποιητού εν Κομμαγηνή· 595 μ.Χ.

Το γήρασμα του σώματος και της μορφής μου
είναι πληγή από φρικτό μαχαίρι.
Δεν έχω εγκαρτέρησι καμιά.
Εις σε προστρέχω Τέχνη της Ποιήσεως,
που κάπως ξέρεις από φάρμακα·
νάρκης του άλγους δοκιμές, εν Φαντασία και Λόγω.

Είναι πληγή από φρικτό μαχαίρι.-
Τα φάρμακα σου φέρε Τέχνη της Ποιήσεως,
που κάμνουνε - για λίγο - να μη νοιώθεται η πληγή.

Κωνσταντίνος Π. Καβάφης

Ο Καβάφης στις αρχές της δεκαετίας του 1920 κλείνει το μάτι σε όλους αυτούς τους ποιητές του καιρού του που χρησιμοποιούσαν κατά κόρον τη λέξη "μελαγχολία". Και είναι σα να τους λέει ειρωνικά: "ψυχραιμία αδέρφια , μελαγχολούσαν κι άλλοι ποιητές σε άλλους τόπους και άλλους καιρούς". Δε φανταζόταν όμως πως θα γινόταν θέμα στις Πανελλαδικές εξετάσεις 90 χρόνια μετά. Ίσως αν τον προειδοποιούσαν να πρόσθετε κι άλλους στίχους ή να αφαιρούσε κάποιους.

Μικρόφωνο

Μου ζήτησαν τη γνώμη
στο όνομα της δημοκρατίας.
Δεν ήθελαν όμως
να διαβάσουν το μήνυμα
και άρχισαν να υπεκφεύγουν
στο όνομα της αλαζονείας.
Το κατάλαβα αμέσως
τι ετοίμαζαν
και το πήρα απόφαση
να ξαναμιλήσω
στο όνομα της ελευθερίας.
Πλησίασα το μικρόφωνο
και ...

Το έντομο

Χτες ήταν συννεφιά.
Όλοι έτρεμαν το κακό 
που ήταν έξω από την πόρτα.
Αυτοί που διώχτηκαν 
φώναζαν, απειλούσαν πως 
κάτω από κάθε πέτρα
κρύβονταν φίδια.
Ο πανικός περπατούσε
σαν έντομο στην επιδερμίδα.

Σήμερα όμως …
Έσκασε ένα χαμόγελο
ο ήλιος που βγήκε.
Ψέματα ήταν όλα
και τα φίδια και η συννεφιά.
Δεν απειλούν τώρα,
δεν σκορπούν τον πανικό,
αλλά δε σωπαίνουν.

Το έντομο πέταξε μακριά
μαζί όμως
με τις σκέψεις
που είχαμε κάποτε αγαπήσει.
Γιατί απλά
αλλιώς είχαμε φανταστεί το τέλος.

Δύο ακόμη εντολές

Εκτός από τις Δέκα Εντολές υπάρχουν δύο ακόμα που γράφτηκαν ειδικά για το στρατό. Τις άκουσα πριν χρόνια από τον φίλο μου τον Άγγελο, τις έγραψα πρόχειρα σε ένα χαρτί, το οποίο μόλις ανακάλυψα παραπεταμένο και λίγο πριν το πετάξω, αντιγράφω εδώ όπως τις άκουσα (σε ελληνικά που θυμίζουν Μποστ):

Ενδεκάτη εντολή κτηθείσα εν τω στρατεύματι:
Ουκ εμφανισθείς ενώπιον του ανωτέρου σου άνευ αποχρώντος λόγου.
Θα βρει ούτος λόγον και δη αποχρώντα τοιούτον.

Δωδεκάτη Εντολή
Στο στρατό μην υποβάλης ποτέ προτάσεις. Θα κληθείς να τις εκτελέσεις.


Και για τη ιστορία: Λοχαγός Χαριτάτος 1972, Άνω Πορόια, Κις Μπουνάρ (Μπέλες)

Μολυβιές

Ψάχνω μολυβιές στον ουρανό
Χάνω ένα ένα τα συναισθήματα
Κρύβω στην ανάσα λέξεις.


Κάποια μέρα θα είμαι πάλι δυνατός
... και τότε όλα θα γίνουν καλύτερα...

Ασπρόμαυρο

Από το ασπρόμαυρο των παιδικών σου χρόνων 
δεν πρόκειται να ξεφύγεις ...


θα λαχανιάζει η σκέψη σου σε στιγμές 
που μπορούσαν όλα να ήταν αλλιώς ...

θα κολλάει το βλέμμα σου
στους φθαρμένους τοίχους ...

σε όποια γωνία και αν κάτσεις
δε θα φτάσεις τις φωνές,
κανένα χρώμα δε θα είναι ίδιο ...

γιατί οι γεύσεις και τα αρώματα
έχουν χαθεί για πάντα ...

(Η φωτογραφία: Elliot Erwitt, Paris 1970)

Λόγια / γέφυρες ανάμεσά μας

Λόγια / γέφυρες ανάμεσά μας / γκρεμίζονται.
Εικόνες / στα μάτια μπροστά / ξένες.
Τραγούδια / μελαγχολικά / όσο το φως δε λέει να φύγει.
Ταινίες / συναισθήματα παλαιάς κοπής.
Βιβλία / σε διαβάζουν χαιρέκακα.
Εικόνες / δε σε αφορούν.
Λόγια / δε σε ρωτούν / επιστρέφουν.

Ο πίνακας: George Grosz, La Ville (1916-17)

Η καρέκλα

Αγαπημένο μου ημερολόγιο,
Χρόνια και ζαμάνια από την προηγούμενη φορά που σου έγραψα.
Σήμερα η μέρα ήταν υπέροχη, όσον αφορά στον καιρό και μόνο.
Βρέθηκα στο νοσοκομείο "Σωτηρία", μπλεγμένος σε αυτό που συχνά λέμε έτσι απλά
«γραφειοκρατία», τραβιόμουν από κτίριο σε κτίριο
για χαρτιά, σφραγίδες, θεραπείες κι εξετάσεις σε διαφορετικές πτέρυγες
του ίδιου όμως ασθενή, ο οποίος δεν μπορούσε να περπατήσει.
Στο ακτινολογικό ζήτησα μία αναπηρική καρέκλα.
Νοσοκόμοι, τραυματιοφορείς και γιατροί με κοιτούσαν τρομαγμένοι. Υπέθεσα με αυτό που έβλεπαν ή άκουγαν.
Νόμιζα πως είχα βγει αχτένιστος, αξύριστος, χάλια όπως ξύπνησα.
Δε μου απαντούσε κανείς για την καρέκλα.
Ένας περαστικός, μάλλον συγγενής ασθενούς κι αυτός,
με συμβούλευσε ψιθυριστά:
«Φώναξέ τους. Δεν ακούν διαφορετικά.»
Ξέχασα να σου πω πως είχα έρθει ενώπιος ενωπίω (που λένε)
με τους δημόσιους υπαλλήλους (ακούς ειδήσεις στα κανάλια και καταλαβαίνεις) ήμουν προκατειλημμένος.
Ένας γιατρός με κοίταξε στα μάτια: «Δεν υπάρχει καρέκλα».
Δεν υπήρχε ψέμα στο βλέμμα του.
«Αν βρεις καρέκλα, θα έρθω εγώ να σε βοηθήσω να τον φέρουμε μαζί. Είχαμε μία μόνο και προχτές μας την έκλεψαν»
Όχι, τίποτα το σημαντικό. Στο γράφω έτσι, για να γνωρίσεις κάποιους δημόσιους υπαλλήλους όπως δε θα τους παρουσιάσουν ποτέ τα κανάλια. Πήγαμε μαζί σε μια άλλη πτέρυγα. Παρακάλεσε κι ο ίδιος. Ξέρω, θα πεις πως με έπιασαν πάλι τα ποιητικά μου. Δε θα με πιστέψεις. Πίστεψε τα κανάλια σου. Δε με νοιάζει. Εμείς πάντως βρήκαμε καρέκλα. Μαζί.